Các sắc tộc, hay trường phái tôn giáo vốn đã chia rẽ, hằn thù sâu sắc nhau về mặt tư tưởng, lại bị đẩy vào thế trầm trọng hơn sau khi các chế độ thực dân phương Tây/ hay các đế chế lớn xâm chiếm các khu vực và phân chia, vẽ lại các ranh giới địa lý theo ý mình. Việc này vô tình chia một dân tộc/bộ lạc thành những nhóm nhỏ và thuộc về các quốc gia khác nhau. Khi các chế độ thực dân rời bỏ các thuộc địa, cũng là lúc những người có cùng bản sắc muốn trở về thành lập một nhà nước của họ với nhau thì lại bị cản trở bởi các đường ranh giới của các nhà nước. Bởi vậy, không thiếu các sắc tộc người muốn lý khai khỏi các nhà nước, chiến đấu lại với các sắc tộc người khác trong cùng đất nước để bảo vệ sắc tộc người của mình ở một nước khác.
Ở cấp độ nhà nước, nhất là các nhà nước khu vực Trung Đông và Châu Phi, lại khó mà thống nhất được các sắc tộc và tôn giáo vốn đã hằn sâu sự chia rẽ và khinh thường những sắc tộc, tôn giáo còn lại. Cộng thêm hiện thực của những nền kinh tế yếu kém, tham nhũng, bạo lực; sự lan rộng của chủ nghĩa tôn giáo cực đoan, chủ nghĩa dân tộc cực đoan trong xã hội và sự chen chân của các chủ nghĩa cực đoan này vào nền chính trị đã khiến cho dòng người di cư giữa các nước tăng lên. Và tất yếu, kéo theo sự hình thành những bức tường vật lý với dây thép gai, tháp canh, súng và camera, drone, vv nhằm ngăn chặn nhau. Vừa là ngăn chặn những kẻ khủng bố cực đoan và bạo lực, nhưng phần nhiều là ngăn chặn những người đau khổ đi tìm một cuộc sống tốt hơn. Nhưng những ai đủ tuyệt vọng cũng sẽ tìm đường lách qua, dù là qua phía trên hay ngầm phía dưới.
Trong khi tôn giáo và sắc tộc chia rẽ và làm suy yếu Trung Đông và Châu phi một cách khủng khiếp, thì ở các nước phương Tây, những làn sóng của người di cư từ các nước nghèo cũng gây ra sự chia rẽ ngày càng rõ rệt. Những đất nước được xem là tự do, dân chủ và bác ái giờ đây ái ngại vì họ phải chia sẻ công ăn việc làm, phúc lợi của họ cho người nhập cư. Và một lý do quan trọng, đó là những cộng đồng di cư khi tới các đất nước mới đã không có sự hòa nhập vào nền văn hóa, giá trị của chủ nhà; thay vì thế họ tập trung và phát triển bản sắc cũ của mình và làm xói mòn những giá trị của đất nước chủ nhà. Chẳng hạn như xã hội tự do, dân chủ của phương Tây cho phép người đồng tính có được các quyền của họ, thì bạn đến đó reo rắc suy nghĩ hận thù người đồng tính và dần dần đòi rằng phải bỏ quyền đó đi vì đồng tính là đáng khinh.
Cây cầu để đến với nhau cần phải bắc từ cả 2 phía.
Giải pháp của Trung Quốc
Trung Quốc là một đất nước to lớn. Lịch sử cho thấy đất nước đã từng và hiện có những chia rẽ trong nội bộ. Và ngày nay, lãnh đạo Trung quốc hiểu rằng nếu không có sự thống nhất trong đất nước, Trung Quốc sẽ suy yếu.
Chia rẽ của các bộ lạc trên chiến trường địa lý nay còn được tiếp sức bằng sự chia rẽ của các bộ lạc trên internet. Chủ tịch Tập Cận Bình hiểu rất rõ mối nguy hiểm về sự chia rẽ này, vì vậy họ chọn một bức tường lửa kiểm soát, và cũng là chia rẽ, Trung Quốc khỏi những thế lực bên ngoài, nhằm giữ sự thống nhất trong đất nước. Có lẽ đó là sự cần thiết, tuy cái giá phải trả là đánh đổi lại lợi ích kinh tế khi thế giới thương mại ngày càng phẳng hơn.
Lời kết
Nghèo đói, xung đột và nhất là hậu quả của biến đổi khí hậu vẫn sẽ tiếp tục kéo theo sự di cư lớn, bất chấp những bức tường. Không có giải pháp đơn giản ở đây, nhưng rõ ràng là nếu chúng ta không chuyển thêm nhiều tiền hơn đến những nơi hầu hết mọi người đang sống, thì rất nhiều người sẽ cố gắng chuyển tới những nơi có tiền. Tiếp nữa là, con người ở bất cứ mảnh đất nào cũng luôn có nhu cầu về bản sắc riêng của mình, vì vậy các cộng đồng cần cần tôn trọng và chia sẻ các giá trị của các cộng đồng khác, thay vì làm xói mòn hay khinh thường "bọn họ".
